Een literair vertaler willen worden? Word eerst verliefd op je werk!
Column van Sofie Sun

Onlangs vroeg een vriendin van mij wat ik van het werk literair vertalen vond. Ze was erg benieuwd naar het antwoord op deze vraag omdat zij ook literair vertaalster wilde worden. Ik weet niet of zij teleurgesteld is door mijn antwoord, omdat het heel kort en simpel klinkt: ik vind het geweldig. Eigenlijk moet ik zeggen dat ik al verliefd ben op mijn werk als literair vertaalster. Zij heeft me ook advies gevraagd over hoe zij een literaire vertaalster kan worden en hoe zij zich erop moet voorbereiden. Veel opmerkingen durf ik niet te geven aangezien ik een beginner ben en nog niet veel ervaring heb opgedaan. Maar er is één ding dat ik zeker weet en dat is dat als je een literair vertaler/vertaalster wil worden, het eerste wat je kan/moet doen is verliefd worden op jouw werk!

05 januari 2012
auteur: 
Column van Sofie Sun

Ik richt me nu vooral op literair vertalen en literair vertaler, dus geen vertaler van commerciële teksten en evenmin tolk. Dus het betekent dat je er minder (misschien veel minder) mee kunt verdienen en het werk veel moeite zou kunnen kosten. Normaal kun je niet van het vertaalhonorarium leven (niet iedere vertaler heeft zoveel geluk als de vertalers van Harry Potter), dus je hebt nog een baan nodig om het brood te kunnen kopen. Ik zeg vaak dat de enige motivatie voor het doorgaan met literair vertalen is dat je er echt van moet houden, anders lukt het niet.

Toen ik vier jaar geleden door Dutch Studies van de Universiteit Leiden gekozen werd, werd er naast cijfers nog een eis gesteld: de kandidaat moest interesse voor literatuur hebben. Toen vond ik, in vergelijking met de studie en cijfers, de extra eis niet zo belangrijk. Maar na een paar jaar blijkt dat de universiteit gelijk heeft: zonder interesse of liefde zou je misschien nooit een (goede) literair vertaler kunnen worden. Tijdens de studie heb ik ontdekt dat hoe meer literaire werken ik lees, hoe meer ik verliefd word op literatuur en literair vertalen. Ik geef toe dat er veel moeilijkheden bestaan, maar het is juist leuk en ook uitdagend om deze problemen op te lossen. Tijdens mijn bachelor heb ik voor het college Inleiding Vertalen het artikel ‘Lief en leed van het literair vertalen’ van Anneke Brassinga, Nederlandse vertaalster, gelezen dat een diepe indruk op me heeft achtergelaten. In haar artikel wordt er geschreven: ‘Het kan niet vaak genoeg gezegd worden dat vertalen onmogelijk is, en dat het onmogelijke is iets wat mensen graag doen.’ 

Als literaire vertaler/vertaalster moet je aandacht aan veel aspecten besteden, bijvoorbeeld het kiezen van een literair werk, de achtergrond van het gekozen werk, de voorbereiding op het vertalen (goed lezen en begrijpen; auteurs interviewen enzovoort). Er zijn ook andere factoren die tijdens het vertaalproces van belang zijn, bijvoorbeeld de omstandigheden waarin je vertaalt en het zelfvertrouwen. Aan het begin word je misschien aangetrokken door het gekozen boek omdat het iets nieuws voor jou is. Door de nieuwsgierigheid word je verrukt en voel je je vol met energie. Maar als je later iets moeilijks tegenkomt en vooral als je voorlopig geen oplossing kunt vinden, dan zal je misschien aan je vaardigheden beginnen te twijfelen. Vertaalproblemen zouden het ritme van je werk en leven kunnen verstoren en zelfs de inhoud van je dromen wordt beperkt tot wat je overdag hebt vertaald en het vinden van een geschikt woord dat je niet gelukt is. Hoe moeilijk het werk ook is, je kunt sowieso aan het einde een tenminste voor jou mooie vertaling maken.

Als je de vertaling na het oplossen van alle problemen pakt en leest, dan weet je pas hoe aantrekkelijk literair vertalen kan zijn. Op dat moment zal je onbewust verliefd worden op jouw werk!

 

Reacties:

Ha. lang niet gezien, alles goed met je werk?

Hear, hear! Helemaal mee eens, Sofie. Onbewust verliefd worden en bewust verliefd zijn en blijven op literatuur en vertalen zijn de absolute basisvoorwaarden.Nog de beste wensen voor 2012 en hartelijke groeten,Arie Pos

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.