'Zuid-Korea en Roemenië?' Jawel, ik had het goed gehoord. En samen in één groep. Ik visualiseerde de bijeenkomst, en het leek me eigenlijk ontzettend leuk. Tot dan toe was ik in mijn leven maar drie Zuid-Koreanen tegengekomen en niet één Roemeen, dat bedenk je dan opeens.

Ik vroeg me af wat ik zoal wist over Zuid-Korea en Roemenië, met name over het literaire klimaat, en moest vaststellen dat het bijna niets was.

Dus probeerde ik om een beeld te krijgen van het culturele leven in de twee landen en bedacht dat dit niet los kan staan van de politieke en financiële situatie. Ik begon bij de zogenaamde Human Development Index (HDI), die sinds 1993 wordt gebruikt door het United Nations Development Programme in haar jaarlijkse rapporten. De index meet de gemiddelde prestaties van een land, opgedeeld in drie categorieën: volksgezondheid, kennis en levensstandaard.

In het Human Development Report 2007/2008 staan 178 landen en hun HDI. Zuid-Korea staat op nummer 26 (tussen Singapore en Slovenië) en Roemenië op nummer 60 (tussen Trinidad-Tobogo en Saudi-Arabië). De drie landen met de hoogste HDI zijn IJsland, Noorwegen en Australië. Nederland staat overigens op nummer 8, tussen Japan en Frankrijk, en de hekkensluiters zijn Guinea-Bissau, Bukina-Faso en Sierra Leone.

Erg veel weet je dan nog niet, en dus ging ik op zoek naar foto's, filmpjes en persoonlijke verhalen die me iets zouden kunnen vertellen over het dagelijkse leven in de twee landen. Het werd een boeiende tocht, hier een kleine selectie:

In Seoel staat als bezienswaardigheid een stukje Berlijnse muur. Veel meubelzaken laten hun meubels ook 's nachts (met plasticfolie bedekt) op straat staan.Vrouwelijke werknemers kunnen per maand één dag menstruatieverlof opnemen.

Onder de Nederlandse boeken die in het Koreaans zijn vertaald bevinden zich bijvoorbeeld Gerbrand Bakkers Boven is het stil, veel kinder- en jeugdliteratuur en werk van Douwe Draaisma, Elsschot, Giphart, Kluun, Multatuli, Mulisch en Nooteboom. In totaal vond ik 173 titels.

Roemenië, sinds 1 januari 2007 lidstaat van de Europese Unie (de armste), heeft een werkloosheidspercentage van 7,3% (2006). Ik kwam op Internet een anekdote tegen van een Vlaming die samen met zijn vriendin door een wonderbaarlijk mooi Roemeens landschap fietste. Hij bedacht net hoe vervelend al dat prikkeldraad toch is dat rondom onze koeien en schapen is gespannen, toen een groepje jeugdige herders zwaaiend en lachend op hen afkwam, terwijl ze Gummi Gummi riepen. De Vlamingen zwaaiden vrolijk terug en dachten zomaar het Roemeense woord voor Goedemiddag te hebben geleerd en antwoordden met Gummi Gummi. Dit wekte echter de toorn van de herders, die plotseling met stenen begonnen te gooien. Het Vlaamse stel bedacht dat Gummi Gummi best wel eens gewoon kauwgom zou kunnen betekenen, hetgeen ze niet bij zich hadden.

Ook in Roemenië zijn Harry Potter en de boeken van Dan Brown en Paulo Coelho bestsellers. Verder doet de Amerikaanse literatuur het erg goed en kent het land twee belangrijke boekenbeurzen per jaar.

Ik vond 113 uit het Nederlands vertaalde boeken, waaronder Kader Abdolah's Het huis van de moskee en romans van Bernlef, Louis Paul Boon, Hugo Claus, Couperus, van Dis, Grunberg, Hella Haasse, Arthur Japin, Oek de Jong, Mulisch, Nooteboom en Annelies Verbeke.

Als je mensen over Nederlandse boeken in verre landen vertelt, krijg je soms vragen als: Waarom moeten ze in Korea zo nodig Elsschot lezen? Ik weet wel een paar antwoorden.

A: Omdat het mooie literatuur is (al hoorde ik Herman Brusselmans onlangs bij De Wereld draait door zeggen dat Elsschot volgens hem zwaar overgewaardeerd is, wat hij natuurlijk mag vinden, ik vind dat beslist niet).

B: Hoe meer mensen met elkaar te maken hebben en hoe meer kennis en schoonheid ze met elkaar delen, des te minder ze geneigd zullen zijn om elkaar iets ergs aan te doen.

C: Omdat het iets ontroerends heeft. Kinderboekenschrijver Guus Kuijer was ook in Antwerpen en tijdens de borrel vertelde hij dat hij door de polder ging fietsen. 'Weet jij wat een polder is?' vroeg hij aan een Koreaanse studente.

'Kunstmatig land', was het prompte antwoord op die kleine vraag. En dat had toch wel iets groots.

Andrea Kluitmann