Of je dat West-Vlaams nu goddelijk of monsterlijk noemt, onderaan staan netjes die twee rijtjes tekst in iets wat waarschijnlijk voor de een wel en voor de ander geen algemeen Nederlands is, dus die discussie wil ik hier niet voeren, maar het toont wel aan wat voor een heet hangijzer taal hier toch steeds weer is. Dat de taal in een televisieprogramma zoveel agitatie teweeg kan brengen, is tekenend voor onze identiteit (er gemakshalve maar even van uitgaand dat die überhaupt bestaat). Jezus zeg, het is toch maar televisie, een (min of meer) fictief verhaaltje, zondagavondverzet.

Misschien hadden de makers uitsluitend moeten kiezen voor West-Vlaamse acteurs maar ze hebben er naar eigen zeggen bewust voor gekozen een soort West-Vlaamse tussentaal te creëren die in de rest van het land ook begrepen zou worden. Persoonlijk vind ik dat hun goed recht en bovendien kun je als kijker ook nog gewoon wegzappen als het je niet aanstaat, maar ik vind het wel frappant dat het doorwinterde acteurs onder begeleidng van een dialectcoach en met een fonetisch uitgeschreven script niet lukt om een ander dialect op zo’n manier onder de knie te krijgen dat er ’s anderendaags geen taalhaan naar kraait. Veel boeroepers leggen de schuld bij de dialectcoach en roepen dat het haar eerste opdracht was, andere kwatongen beweren dan weer dat de acteurs geen moeite genoeg gedaan hebben. Is er dan niemand die eraan denkt dat het misschien geen West-Vlaams is omdat ‘het’ West-Vlaams gewoonweg niet meer bestaat, net zomin als ‘het’ Antwerps of ‘het’ Brabants? Dialect is namelijk iets heel plaatselijks en ik kan het weten:

het minuscule dorpje waar ik geboren en getogen ben ligt in Vlaams-Brabant, ongeveer op gelijke afstand van Brussel en Antwerpen, zo’n vijfentwintig kilometer. Officieel maakt dat van mij dus een Vlaams-Brabantse, mét bijbehorend dialect. Wandel ik echter één straat verder, dan bevind ik mij in de provincie Antwerpen. Als ik op een iets sportievere dag vijf kilometer loop, kom ik in de provincie Oost-Vlaanderen terecht. Nu is het niet zo erg gesteld dat ik het dialect van mijn buurgemeenten niet begrijp, maar ik moet wel tot mijn scha en schande toegeven dat ik tijdens een toneelstuk van pakweg het Echt Antwerps Theater ettelijke malen aan mijn mans mouw moet trekken om te vragen wat er gezegd wordt. Handig, zo’n man die in Antwerpen werkt. Merkwaardig genoeg noemen ze hem daar ‘de Brusselaar’.

Het kan natuurlijk altijd nog erger: in mijn keuken komt er Radio2 Vlaams-Brabant uit de radioboxen, in mijn woonkamer Radio2 Antwerpen. En nee, de uitzendingen lopen niet synchroon. Vreselijk ergerlijk is dat. Dan maar de radio uit, een cd op en terug naar mijn eigen dorp, Kapelle-op-den-Bos, mét eigen dialect waar ik als geboren en getogen Kapellenaar natuurlijk uiterst bedreven in ben. Nou, dat had je gedacht. Ergens halverwege heb ik schoolgelopen in Vilvoorde en heb ik enkele jaren in Mechelen gewoond. Geen enkele échte Kapellenaar (want dat ben ik dus blijkbaar niet meer) die erover zou denken om het dialect dat ik uitkraam Kapels te noemen, geen Mechelaar die zou durven beweren dat het Mechels is, en Vilvoords praat ik al helemaal niet. Mijn oma, ja, die kon Kapels, maar die is er niet meer en haar huis wordt verkocht aan ‘een vreemdeling’. Nee, geen immigrant, vluchteling, neger, asielzoeker of wat dan ook, gewoon iemand die niet uit Kapelle afkomstig is. En ‘ons’ dialect dus niet spreekt.

Mijn provincie is de op een na kleinste van België en bestaat uit 65 gemeenten. West-Vlaanderen heeft er slechts 64 maar telt wel zowat honderdduizend inwoners meer. Nu vraag ik je: wélk West-Vlaams?