Cultureel ondernemerschap II

16 oktober 2008

Er waren allerlei interessante discussies en voordrachten, waaronder één van literair agent Paul Sebes. Hij had een soort tovertas bij zich waaruit hij allerlei voorwerpen opdiepte, onder andere een fles Hertog Jan Bockbier. Daarop prijkte de kop van Leon de Winter plus een gedicht van diens hand, maar het bier is ook verkrijgbaar in de uitvoeringen Bart Chabot, Martin Bril en Yvonne Kroonenberg.

Toen ik dit de volgende dag aan mijn veel lezende vriendin M.L. vertelde, begon ze erg vies te kijken. Ze was onlangs in het Jopie-Huisman-museum in Workum geweest waar ze bijna over haar nek was gegaan vanwege alle merchandising-dingen die er te koop waren.

De schilder Jopie Huisman (1922 - 2000) was een autodidact met een voorliefde voor het kleine, gewone, kapotte en weggegooide. 'Daar past toch helemaal niet bij dat er allemaal mokken en paraplu's met schilderijen van hem te koop zijn? Dat had-ie toch vreselijk gevonden?'

Misschien wel. Maar hij vond het wel leuk dat er volgens zijn aanwijzingen een prachtig gebouw uit hout, baksteen en staal werd gebouwd. Dat zal niet goedkoop geweest zijn en ik kan me voorstellen dat het moeilijk is om zo'n museum te Workum draaiende te houden. Steeds als ik met mijn museumjaarkaart (35 euro per jaar) ergens binnenwandel, stijgt mijn begrip voor merchandising.

Aversie tegen commercie heeft met romantiek te maken. Misschien willen lezers stiekem dat een arme schilder of schrijver op een dakkamertje zit te ploeteren, omdat hij dat nou eenmaal moet doen. Dat weerhoudt ze er overigens niet van om alleen die boeken te kopen die in de boekhandel op grote stapels liggen, of om werk van een willekeurige auteur aan te schaffen zodra deze op de tv is geweest.

Iemand vroeg aan Paul Sebes of er voor literaire vertalers ook dit soort klusjes bestonden (niet zozeer met je kop op een bierfles, maar bijvoorbeeld een vertaling van een gedicht of een kort verhaal). Nee, daar was bij hem de afgelopen tien jaar geen vraag naar geweest. Er is ook geen vraag naar onbekende auteurs, trouwens, eigenlijk krijgen alleen de bekende schrijvers dit soort werk. Er wordt steeds naar hetzelfde rijtje gevraagd.

Hier geldt dus wat eigenlijk voor alle vertalers geldt: Onbekend maakt onbemind.

Wordt het niet eens tijd voor de grote boekenlegger-aktie? Dat gaat zo: We laten voor ongeveer 20 vertalers boekenleggers maken (100 stuks al voor € 19,50), met naam, foto, korte cv en een goede tekst. In een strak gecoördineerde actie - allemaal op hetzelfde moment - gaan we naar boekwinkels in het hele land en stoppen we ze in de boeken die de betreffende vertaler heeft vertaald. Daarna borrelen in Utrecht.

Het zou heel goed kunnen dat dit idee voor verbetering vatbaar is of gewoon bezopen, ik hoor het graag!

Andrea Kluitmann