Mentoraat Anton Havelaar

Mentoraat Anton Havelaar

Havelaar_Kankimäki

 

In 2013 werd een vertaalwedstrijd uitgeschreven door het Fins Cultureel Centrum voor de Benelux in Brussel. Die wedstrijd won ik. Mede daardoor ben ik gevraagd voor de vertaling van het boek Dingen die je hart sneller doen kloppen van Mia Kankimäki. Omdat het inmiddels jaren geleden was dat ik iets uit het Fins had vertaald, was ik heel blij met de mogelijkheid om een mentoraat aan te vragen. In mijn geval – ik heb vrij veel ervaring met vertalingen uit het Engels – was er vooral behoefte aan een soort sparring-partner met wie ik de exacte betekenis van het Fins kon doornemen. Het wrochten van een redelijk soepel lopende Nederlandse tekst baarde me geen zorgen. Hier kan ik wel meteen aan toevoegen dat ik van mijn mentor, Lili Ahonen, ontelbare suggesties heb gekregen voor stilistische verbeteringen. Ze heeft me vooral gestimuleerd om op zoek te gaan naar mogelijke synoniemen om daarmee mijn taal te verlevendigen. Ik liet me dat graag aanleunen en heb er zeker mijn voordeel mee gedaan. Laat nooit een gelegenheid voorbij gaan om je (vermeende) sterke kanten te ontwikkelen!

Maar goed, het ging me eigenlijk om hulp bij de interpretatie van het Finse origineel. Als Finse van geboorte, en docent Fins aan diverse universiteiten, was Lili daarbij van onschatbare waarde. Ik mocht haar elk hoofdstuk doen toekomen zodat ik intensief opzoekwerk heb kunnen vermijden; iets waar vaak veel tijd in gaat zitten. In de toekomst zal ik zeker gebruik blijven maken van native speakers. Het Fins kent talrijke dialecten en de spreektaal wijkt in hoge mate af van de schrijftaal, er rijzen dus altijd vraagtekens over de betekenis van sommige woorden, hoe goed je de taal ook beheerst.

De door Lili becommentarieerde stukken heb ik in een tweede ronde aangepakt en uiteindelijk hebben we in vier lange sessies bij haar thuis in de Amsterdamse Jordaan alles doorgenomen wat ik nog in rood had laten staan. Alles waar ik ook maar enigszins aan twijfel, of het nu de precieze betekenis van een woord is of mijn formulering in het Nederlands, markeer ik altijd meteen. In de loop van het vertaalproces verdwijnen die rode plekken dan geleidelijk allemaal.

Ten slotte denk ik dat de prachtige wandeling van en naar het station door de oude Amsterdamse binnenstad en Lili’s heel creatief belegde boterhammen zeker hebben bijgedragen aan de kwaliteit van de vertaling. Ook voor vertalers is het goed om af een toe eens wat anders te zien dan die afgeleefde computer in je eigen schamele werkkamertje.

Anton Havelaar
Juli 2014