Mentoraat Irene van de Mheen

Mentoraat Irene van de Mheen

 

El niño que robó el caballo de Atila is het tweede boek van Iván Repila en het eerste dat in het Nederlands wordt vertaald. Ik had de uitgever over de mogelijkheid van een mentoraat verteld en dat hielp om dit interessante vertaalproject te bemachtigen. Het ELV stelde Mariolein Sabarte voor, wij kenden elkaar al van de VertalersVakschool en de samenwerking verliep heel plezierig. Mariolein nam uitgebreid de tijd om mijn vertaling te bespreken en liet me zien dat vertalen is als het dansen van een tango met de auteur (haar woorden). Ik zag vertalen in eerste instantie als modelboetseren waarbij je het beeld voortdurend moet ronddraaien en van alle kanten bekijken. Zodra een kant goed gelukt is, blijkt juist dat er aan een andere kant nog veel moet gebeuren en zo ga je verder met perfectioneren. Maar door op die manier met een vertaling bezig te zijn verlies je soms het contact met de brontekst. Dat is wat ik van Mariolein heb geleerd: het is de auteur die je laat zien hoe je het kunt aanpakken; je moet je door de auteur bij de hand laten nemen en voortdurend teruggaan naar het origineel. Dus bij een passage die stroef loopt niet alleen aan de vertaling blijven schaven, maar nog eens (en nog eens en nog eens) de brontekst kritisch lezen. Vaak blijkt het er toch net iets anders te staan dan je dacht.

Het poëtische taalgebruik, de metaforen en woordspelletjes in deze prachtige novelle zorgden voor de nodige hoofdbrekens. Vooral lastig was een hoofdstuk waarin een van de personages wartaal uitkraamt. Juist over dat hoofdstuk wilde Mariolein in eerste instantie niet veel zeggen. Achteraf begrijp ik dat, want bij wartaal kun je je eigenlijk nergens op baseren en moet je zelf iets schrijven; dat is nóg subjectiever dan vertalen. Ze gaf me goede suggesties en nadat het manuscript van de persklaarmaker terug was, hebben we die passage besproken. Voor mij waren contacturen effectiever dan mailen; in een gesprek kunnen meer vragen worden behandeld en zonodig anders verwoord. Waardevol waren ook de gesprekken over boeken, verschillende vertaalopvattingen en werkmethodes, maar het belangrijkste was vertrouwen te krijgen in eigen aanpak en criteria,en daar heeft het mentoraat zeker aan bijgedragen.

Irene van de Mheen 
februari 2015