Mentoraat Marten de Vries

Mentoraat Marten de Vries

 

Jörg Fauser is de schrijver en Rohstoff heet het boek: een geestig-ironische, bij tijd en wijle hilarische autobiografische roman waar Fauser de ‘grondstof’ voor het schrijverschap van zijn alter ego beschrijft. Je hebt immers alleen iets te melden als je echt wat hebt meegemaakt. En dat heeft de hoofdpersoon: hij was junk in Istanbul, communelid in Berlijn, kraker in Frankfurt. En tussendoor altijd maar bezig zijn manuscripten aan een uitgever te slijten of toch maar te proberen een normaal leven met een gewone baan en een vriendin te leiden. Steeds raakt hij teleurgesteld, alles mislukt en altijd begint hij weer opnieuw.

Rohstoff is mijn zevende boek, maar mijn eerste echte literaire vertaling en daarom wilde ik graag een mentor. Dat werd José Rijnaarts. Op voorhand had ik geen specifieke vragen. Ik wilde graag een kritische meelezer.

We spraken af dat José twee passages van het boek grondig zou becommentariëren. Grondig betekende dat ze naar de bron- en de doeltaal zou kijken en uitvoerig commentaar leveren. Ik zocht twee stukken uit die zich in een verschillend milieu afspeelden en ook een andere stijl vergden (resp. de alwetende verteller en de dialoogvorm). We planden dit aan het begin van het project zodat José al snel een beeld van mijn vertaalvaardigheden zou hebben en ik voor de rest van de vertaling profijt van haar opmerkingen. Dat waren er heel wat: je gebuikt vaker germanismen dan je denkt, soms lopen zinnen niet zo lekker, dan weer is er sprake van te weinig variatie in woordgebruik, dialogen die pittiger kunnen, of verkeerd gebruikt idioom.

De rest van het boek werd globaal door José becommentarieerd, waarbij alleen naar de doeltaal werd gekeken. Daarvoor hebben we de kleurenmethode ‘uitgevonden’: met kleurtjes gaf José aan waar haar probleem lag en moest ik zelf opzoek naar een oplossing. Dat stimuleerde het leervermogen. Bovendien kon de mentor zo het hele boek bekijken zonder dat het haar te veel tijd kostte. Aanvankelijk hadden we maar liefst zeven kleuren, corresponderend met de opmerkingen hierboven. Later werden dat er drie aangezien dit overzichtelijker was, maar ook omdat een aantal problemen zich niet meer voordeed.

Verder had ik de gelegenheid om expliciete vragen over specifieke vertaalproblemen voor te leggen. En ten slotte besteedden we  drie middagen aan het bespreken van resterende problemen of verschillen van inzicht etc.

Het resultaat is een vertaling waar ik, volgens José, trots op mag zijn. Dat ben ik dan ook en bovendien José erkentelijk voor de zorgvuldige wijze waarop ze deze vertaling heeft begeleid.  

Marten de Vries
november 2013