Pierre Assouline: 'Bevorder vertaler tot co-auteur'

"Maak de vertaler tot co-auteur van het boek dat hij of zij heeft vertaald." En: "Vermeld de vertaler standaard op het boekomslag." Dit zijn slechts twee van de talloze markante aanbevelingen die schrijver en journalist Pierre Assouline maakt in zijn onlangs verschenen rapport La condition du traducteur

06 juli 2011

Het Centre National du Livre vroeg Assouline (°1953) het onderzoek uit te voeren op basis van zijn staat van dienst als Franse literaire sleutelfiguur en criticus. Het initiatief doet sterk denken aan de publicatie Overigens schitterend vertaald uit 2008 waarmee onder meer de Nederlandse Taalunie en het Fonds voor de Letteren aandacht vroegen voor de precaire beroepssituatie van vertalers in Nederland.

Als het gaat om de erkenning van het vak van vertalers dan is er ook in Frankrijk, zo concludeert Assouline, een wereld te winnen. Maar liefst 13 procent van de vertalingen wereldwijd, wordt in Frankrijk verricht en hoewel de honorering er gunstiger is dan in veel andere landen, is de positie van vertalers er de laatste twintig jaar alleen maar op achteruitgegaan. Zo is er nauwelijks sprake van structurele samenwerking tussen de uitgeverijwereld en vertalers. Assouline wijdt een hoofdstuk aan het onderlinge wantrouwen tussen de beide partijen maar reikt ook handvatten aan om deze samenwerking te verbeteren. 

In twee andere hoofdstukken beschrijft Assouline de mogelijkheden om de erkenning, positie en zichtbaarheid van vertalers te verbeteren. Erkenning door de schrijver zelf, een betere positie middels contracten en opleidingen, en een grotere zichtbaarheid door vermelding op boekomslagen en websites van uitgeverijen. Hoe kan het bijvoorbeeld dat vertalers zelden worden uitgenodigd om over het werk van een door hen vertaalde schrijver te spreken, terwijl ze als kenners op dat gebied kunnen worden beschouwd? Assouline pleit ervoor vertalers de status van 'vertaler-bedenker' ("traducteur créateur") of 'vertaler-coauteur' te geven.

In het overzichtelijke en zeer leesbare rapport (ook voorzien van een uitgebreide bijlage met statuten en kostenplaatjes) geeft Assouline niet alleen een overzicht met vele praktijkvoorbeelden, maar biedt ook de nodige richtlijnen en aanbevelingen ter verbetering van de status van vertalers. Als eerste resultaat, zo meldt Le Monde, zal op 15 september aanstaande een bespreking plaatsvinden tussen Antoine Gallimard, de huidige voorzitter van de Franse bond van Uitgevers (SNE), en de verschillende vertalersvakbonden (ATLF, SFT, SGDL).

Uit: De Papieren Man

Pierre Assouline schijrft in zijn blog van 2 juli over het rapport.