Dit jaar had het VFL een ruime en uitnodigende presentatie- en ontmoetingsruimte op de gezamenlijke stand van de Vlaamse uitgevers, een project dat mede mogelijk werd gemaakt door de financiële en logistieke inspanningen van Flanders Investment & Trade (FIT) en de Vlaamse Uitgevers Vereniging (VUV).

Op uitnodiging van het VFL bracht minister van cultuur Joke Schauvliege op donderdag een bezoek aan de Frankfurter Buchmesse. De rondleiding bracht haar bij de stand van gastland IJsland, verschillende Duitse uitgevers die recentelijk vertalingen van auteurs uit Vlaanderen publiceerden en bij de Vlaamse uitgevers op de gezamenlijke stand of elders op de beurs. ’s Namiddags maakte ze kennis met de werking van het Vlaamse en Nederlandse Letterenfonds en met de medewerkers van de uitgevers en het VFL op de gezamenlijke stand. In haar slottoespraak verwoordde ze onder de indruk te zijn van de enthousiaste en professionele aanpak die alle betrokkenen aan de dag leggen om het boek uit Vlaanderen in het buitenland op de kaart te zetten. Een resultaatgerichte samenwerking van economie en cultuur.

Voor het eerst promootte het VFL kwaliteitsvolle non-fictie op de beurs. Dat pilootproject moet nagaan of en hoe het VFL de actieve promotie van non-fictie die breder gaat dan het ‘literaire essay’ in zijn buitenlandwerking kan opnemen. Daarom presenteerde het VFL een eerste selectie van titels om non-fictie uit Vlaanderen bij buitenlandse uitgevers te introduceren en af te tasten welke titels en thema's belangstelling kunnen wekken. De resultaten zullen besproken worden met minister Schauvliege. Bij een positieve evaluatie van het project, en als extra budget vrijgemaakt wordt, kan het VFL zijn buitenlandinspanningen voor het cultureel waardevolle Vlaamse boek nog verder opdrijven.

Uit de vele gesprekken bleek dat buitenlandse uitgevers interesse toonden voor populair-wetenschappelijke titels uit die studiegebieden die mens, samenleving en cultuur combineren, zoals ‘Darwin in de supermarkt’ van Mark Nelissen. Daarnaast konden biografieën zoals die over Beethoven van Jan Caeyers of over Leopold I van Gita Deneckere op buitenlandse interesse rekenen. De Noorse vertaling van ‘Congo’ van David van Reybrouck verscheen onlangs, de Duitse, Engelse, Franse en Zweedse vertalingen stonden al op stapel en daar werden concrete plannen voor een Deense vertaling aan toegevoegd. Bovendien toonden verschillende uitgeverijen uit Spanje en een Poolse interesse om dit boek in vertaling uit te geven.

Veel aandacht ook voor kinder-en jeugdliteratuur uit Vlaanderen tijdens de Frankfurter Buchmesse. Zo werd 'Wer is hier der Chef?', de Duitse vertaling van 'De baas van alles' van Bart Moeyaert met illustraties van Katrien Matthys, aan de pers voorgesteld. Het boek kreeg onder meer een prominente plaats en een positieve recensie in de boekenbeursbijlage van de Frankfurter Rundschau. Van Els Beerten verscheen deze week 'Als gäbe es ein Himmel', de Duitse vertaling van 'Allemaal willen we de hemel'. De vertaalster, Mirjam Pressler, noemde het het beste boek dat ze ooit over de oorlog heeft gelezen. En Jan De Leeuw was met 'Schrödinger, Dr. Linda und eine Leiche im Kühlhaus', de Duitse vertaling door Rolf Erdorf van 'Bevroren kamers', genomineerd voor de Deutscher Jugendliteraturpreis. Hij greep vrijdag net naast de prijs, maar was erg blij met de nominatie voor deze prestigieuze bekroning.

In de gesprekken met buitenlandse uitgevers kreeg het VFL uitzonderlijk veel goed nieuws te horen over te verschijnen vertalingen van kinder- en jeugdboeken. Zo gaan Gerstenberg (Duits) en Cappelen Damm (Noors) 'De duif die niet kon duiken' van Alain Verster en Edward van de Vendel vertalen, Protea Boekhuis (Zuid-Afrika) plant vertalingen van 'Een miljoen Vlinders' van Carll Cneut en Edward van de Vendel, 'Mare en de dingen' van Kaatje Vermeire en Tine Mortier, 'De zuurtjes' van Benjamin Leroy en Jaap Robben en 'Galgenmeid' van Jean-Claude Van Rijckeghem en Pat van Beirs. Voor 'Meneer René' van Leo Timmers zijn dan weer contracten rond met uitgevers uit Nieuw-Zeeland, Denemarken en Zweden.
Nieuwe titels die veel respons kregen zijn 'De vraag van olifant', het jongste prentenboek van Leen van den Berg, geïllustreerd door Kaatje Vermeire, dat al werd verkocht aan Denemarken en Zweden, en 'De Melkweg' van Bart Moeyaert, dat al zeker in het Duits verschijnt bij zijn vaste uitgever Hanser Verlag, maar door veel andere uitgevers wordt overwogen. Uitgevers uit Duitsland, Noorwegen, India, Korea, Nieuw-Zeeland, Spanje en Zwitserland toonden interesse voor 'Ik wou', het portrettenboek van Ingrid Godon en Toon Tellegen waarover binnenkort een tentoonstelling loopt in museum M in Leuven.

Ook voor graphic novels en strips zijn de plannen zeer concreet. Zo zal Avant Verlag een Duitse vertaling uitbrengen van 'Boerke' van Pieter De Poortere, komt er een  vertaling van 'Slaapkoppen ' (Randall.C) bij Sins Entido (Spanje) en verschijnt binnenkort nieuw vertaald werk van Judith Vanistendael bij Selfmadehero (UK), Norma (Spanje) en Rizzoli Lizard (Italië). Voor 'De liefhebbers', het nieuwe boek van Brecht Evens dat bij ons deze week verschijnt, zijn nu al contracten rond met Canada, de UK, Duitsland, Spanje.

Buitenlandse uitgevers van proza zijn vanzelfsprekend geïnteresseerd in nieuwe titels van de auteurs die ze reeds vertaalden (zoals ‘De intrede van Christus in Brussel’ van Dimitri Verhulst, ‘Gestameld liedboek’ van Erwin Mortier of ‘Post voor mevrouw Bromley’ van Stefan Brijs), maar tonen ook belangstelling voor titels van voor hen totnogtoe onbekende auteurs zoals Yves Petry met ‘De maagd Marino’ of Erik Vlaminck met ‘Brandlucht’. Verder staan er heel wat publicaties op stapel in de nabije toekomst: ‘Kind van God’ van Rachida Lamrabet wordt door uitgever btb als mass market paperback op de Duitse markt gebracht, ‘Vissen redden’ van Annelies Verbeke, net verschenen in het Duits bij Mare Verlag, komt in november 2011 uit in een Finse vertaling en in 2012 in het Russisch en het Tsjechisch. Alexander Verlag uit Berlijn gaf een bestaande Duitse vertaling van ‘Menuet’ opnieuw uit met een beeld van Luc Tuymans op de cover en maakt plannen om meer werk van Louis Paul Boon uit te geven. In de loop van 2012 verschijnt de Spaanse vertaling van ‘Godenslaap’ van Erwin Mortier, de rechten van ‘Marcel’ werden verkocht aan Italië. Van Tom Lanoye’s roman ‘Sprakeloos’ verschijnt over enkele weken een Deense vertaling.

Op een beurs als de Frankfurter Buchmesse staan poëzie en poëzie in vertaling niet echt prominent op het voorplan. Nochtans worden op deze beurs ook belangrijke poëziecontacten opgebouwd en onderhouden die resultaten opleveren op langere termijn. Archipelago Books (USA) plant de publicatie van een grote bloemlezing met poëzie van Hugo Claus in Engelse vertaling van David Colmer in 2013. ‘Liederen’ van Hadewijch verschijnt in Duitse en Franse vertaling en er is interesse vanuit Portugal, Hongarije en Rusland. Het uitwisselingsproject ‘Poesie der Nachbarn’ sluit af met een mooi uitgegeven bundel die wordt voorgesteld tijdens een lezingenreeks in Remagen (Erik Spinoy), Berlijn (Dirk van Bastelaere) en Koblenz (Els Moors).

Bron: Vlaams Fonds voor de Letteren