"Bij het vertalen bevindt de vertaler zich in een ruimte die je kunt vergelijken met het vagevuur. Hij zit tussen hemel en hel of tussen hel en hemel. Tussen het origineel, de taal van het origineel, en de doeltaal", aldus literair vertaler Nederlands-Pools Jerzy Koch in een videoportret gemaakt door Sławomir Paszkiet (13-05-2013).
Uitgeefdirecteur bij Nieuw Amsterdam Lidewijde Paris gaf 22 april jl. een ELV-weblecture boordevol praktische tips voor literair vertalers. Haar take-away message? "Scherp je geest aan de vertalingen van andere vertalers!" (03-05-2013)
Neeltje van Duijn, Myriam van Gils, Arnt van der Grijp en Kitty Pouwels, alle vier cursisten in de Intensieve Cursus 2012, vertaalden het verhaal 'Era uma vez um alferes' ('Er was eens een vaandrig') van Mário de Carvalho, onder begeleiding van Arie Pos. "Midden op het pad was de vaandrig roerloos blijven staan. Hij stond kaarsrecht, beide armen enigszins van zijn lijf af, en staarde met een versteend gezicht voor zich uit. (...) 'Ik ben op een mijn gestapt! Jezus, ik ben op een mijn gestapt!' herhaalde hij". Hoe dit afloopt, lees je in het nieuwe nummer van nY.
Tijdens haar lezing op donderdag 21 maart, in het kader van de Master Literair Vertalen, pleitte Barber van de Pol voor vertalen met je hart. De vertaler 'verhoudt zich [immers] tot het hoofd van een ander, want dat is wat vertalen is. Is het goed, dan wordt de bezigheid gestuurd door aantrekkingskracht, opwinding en overgave, in die volgorde. Je wilt als vertolker de vertolkte hebben zoals hij is, met huid en haar, close, closer, closest. Vertalen is de innigste vorm van close reading. Er vindt uiteindelijk - als het goed is - versmelting plaats' (in Filter 20:1).
Lies Lavrijsen rondde vorig jaar haar mentoraat met Aleid van Eekelen-Benders af en schreef daar deze maand een verslag over. In Momentum van Saci Lloyd trof ze de nodige jongerentaal aan: "Aleid liet me zien hoe ik die stukjes pittiger kon maken, zonder dat ik me daarom in Amsterdamse straattaal hoefde uit te drukken."
Vlaamse vertaler Els Snick weet alles van Oostenrijks schrijver en journalist Joseph Rot (1894-1939). Voor haar proefschrift bracht ze onder andere Roths contacten met Amsterdamse journalisten en kunstenaars in kaart. Hoeveel details haar dat opleverde hoor je in deze audio-opname (lengte van 30 minuten), waarin ze Jeroen van Kan in Roth's favoriete Amsterdamse café's de oren van het hoofd praat over Roth (27-02-2013).
Auteur Erwin Montier beschrijft het lezen van Christiane Kuby's vertaling van 'Godenslaap' als een vertrouwde ervaring met een mysterieuze twist. Hij voelde zich alsof hij een huis betrad "with a doorknob looking slightly unfamiliar, or the staircase squeaking with another accent when one goes upstairs, as if other wood was used for some of its steps. There's another pattern on the cusions in the bedrooms, the tabs of the bathtub turn the opposite way." (20-02-2013)
Vertaler Engels-Nederlands én lexicologe Boukje Verheij werd onlangs op Letteren &cetera door Pieter Steinz geïnterviewd over haar vertaling van 'Mrs Dalloway'. In de Volkskrant van afgelopen zaterdag vertelde ze hoe ze zich stilistisch op de vertaling voorbereidde: "Om me te prepareren op associatieve, meanderende zinnen in het Nederlands heb ik het proza van Carry van Bruggen er bij gepakt." (13-02-2013).
Voor iedereen die de afgelopen 15 jaar niet onder een steen heeft geleefd is de naam 'J.K. Rowling' onlosmakelijk verbonden met 'Harry Potter'. Maar wie heeft de reeks naar het Nederlands vertaald? Wiebe Buddingh'. In 1978 debuteerde hij als vertaler Engels-Nederlands met 'A Clockwork Orange', nadat de vertaling die zijn vader daarvan gemaakt had per ongeluk bij het huisvuil terecht was gekomen (30-01-2013).
Voor de vertaling van de koninklijke eerste zin van David Foster Wallace's 'The Pale King' doken vertalers Iannis Goerlandt en Daniël Rovers diep in de flora:
"Langs de flanellen vlakten en asfaltgrafieken en skylines van hellend roest, en langs de tabaksbruine rivier met zijn overhangende treurbomen en munten zonlicht die er stroomafwaarts op het water doorheen flonkeren, naar de plek aan de andere kant van het windschut, waar braakliggende velden schril zengen in de vroege hitte: kafferkoren, ganzenvoet, rijstgras, sarsaparilla, aardamandel, doornappel, akkermunt, paardenbloem, vossenstaart, muskadel, rijnkool, guldenroede, hondsdraf, fluweelblad, nachtschade, ambrosia, oot, wikke, muizendoorn, ingestulpte wilde bonen, alle kopjes lijzig knikkend in een ochtendbries als een zachte moederhand op je wang." (23-01-2013).
Op 17 januari doet een zeskoppig Nederlandstalig schrijvers-gezelschap Sheffield aan in het kader van de High Impact Tour. Herman Koch zal dan spreken over 'Het Diner'. Studenten Nederlands aan de University of Sheffield zijn de discussie alvast begonnen: "It's about family values gone wrong. It's realistic and that is exactly what's scary about it. By the end I even hated it." (16-01-2013).
Voor haar vertaling van Lieve Joris' 'Het uur van de rebellen' (The Rebels' Hour) maakte Liz Waters geen researchtripje naar Congo. Maar dat bleek ook niet nodig te zijn: "After a while I discovered that more and more young Congolese are blogging in English, which gave me an impression of their experiences and attitudes", tipt ze in dit interview (16-01-2013).
Afgelopen maandag nam het ELV z'n vijfde weblecture op. Eén van praktische aard: taalhistoricus en journalist Ewoud Sanders gaf het aanwezige publiek waardevolle tips over gratis online documen-teren en slim zoeken met Google. Deze informatie deelt hij ook op www.ewoudsanders.nl (09-12-2012).
Astrid Huisman vertaalde recentelijk Kathleen Grissoms 'The Kitchen House' naar het Nederlands. Ze stuitte daarbij op dialogen tussen slaven in een gebroken Engels dat aan een dialect doet denken. Wat ze ermee deed? "Een interview met de Zuid-Afrikaanse dichteres Ronelda Kamfer bracht me op een idee. Waarom zou ik niet wat elementen uit de Afrikaanse spelling en grammatica lenen? Zo gezegd, zo gedaan. Persoonlijk vind ik het resultaat net zo authentiek als het origineel", aldus Astrid. (05-12-2012)
Schrijver Kaweh Modiri blogde tijdens The Chronicles over z'n belevenissen op en rond Crossing Border, maar was zo ge-ïnteresseerd in z'n vertaler Brendan Monaghan dat hij hem literair hoofdper-soon maakte van z'n columns: " Wie is die persoon die namens mij spreekt in een andere taal? En waarom mag hij zich ongehinderd achter mijn woorden schui-len? Hoe kan ik hem zichtbaar maken? Hem een stem geven die de strijd aangaat met die van de schrijver." (28-11-2012) Beeld: © Matthijs Sluiter
Translator in Residence aan het Departement Moderne Talen van de Universiteit Utrecht Jeanne Holierhoek vertelde vandaag in een college voor masterstudenten over haar afwisselende vertalers-bestaan: "In tegenstelling tot wat men vaak denkt is mijn werk geenszins saai en zit ik niet zielig lange dagen aan mijn bureau. Naast ontmoetingen met auteurs en andere vertalers brengt ieder boek dat ik vertaal me in een andere wereld; met Montesquieu belandde ik in het recht, met Descartes in de wereld van de meetkunde en met Marie NDiaye in Afrika." (21-11-2012)
Gepensioneerde wis- en natuurkundige Hans van den Berg besloot in 2001 Italiaans te gaan studeren, deed er een vertalersopleiding achteraan en koos ervoor om Galileo Galilei's Dialoog te gaan vertalen. Wat van den Berg tijdens het vertalen als zeer nuttig heeft ervaren is je vertaling door een familielid, vriend of bekende aan jou te laten voorlezen: "Zo kom je stroeve plekken en andere ongerechtig-heden in de vertaling, waar je zelf door de langdurige omgang met zijn tekst geen goed oog meer voor hebt, op het spoor." (14-11-2012)
Peter Flynn sprak vandaag in het kader van de ELV Intensieve Cursus Literair Vertalen over de schijnbare tegenstelling tussen vertaaltheorie en -praktijk. Naar aanleiding van zijn doctoraal onderzoek stelt hij dat er meer soorten theorieën zijn dan we aanvankelijk zouden denken. Ze staan namelijk niet alleen beschreven in boeken en artikelen, maar ontstaan evengoed adhoc in het dagelijkse en/of werkende leven. Bijvoorbeeld in gesprekken en ervaringen met anderen, of door veel te vertalen. Theorie reikt volgens Flynn dus tot ver in de praktijk, en andersom. (07-11-2012)
Het ELV feliciteert vertaler Rien Verhoef met het eredoctoraat dat hij 8 februari uitgereikt zal krijgen aan de Universiteit Leiden omdat hij Engelse wereldliteratuur op inventieve wijze in het Nederlands toegankelijk maakt. (31-10-2012)
"Europe’s great heritage
should be enjoyed by the
many, not by the few.
That is why translators
are essential."
- Eurocommissaris
Androulla Vassiliou in
het rapport 'Towards new
conditions for literary
translation in Europe'
(24-10-2012)
Een van de sprekers die dit jaar een lezing gaat verzorgen voor de Master Literair Vertalen i.o. is zanger, componist, schrijver en vertaler Jan Rot. Hij zal gaan vertellen over zijn ervaringen als vertaler van liederen en zijn vertaling van de Matthäuspassion. De lezing zal plaatsvinden op 15 november in Utrecht. De lezingenreeks is met name bedoeld voor studenten van de Master, maar andere belangstellenden zijn van harte welkom om aan te schuiven in de collegebanken! Klik hier voor een volledig overizcht van de lezingenreeks. (17-10-2012)
Op de website van Athenaeum Boekhandel vind je allerlei artikelen over vertaling. Zo vertelde Pauline de Bok eerder deze week over haar vertaling van de eerste zin van De dief van Bagdad van Sherko Fatah en lees je er hoe Rien Verhoef zeven eerste zinnen van Ian McEwan vertaalde. Je vindt ook links naar columns over vertalen en bijvoorbeeld een recensie van Edith Grossmans essaybundel Why Translation Matters. Klik hier voor een overzicht van alle artikelen. (10-10-2012)
In het kader van de vertaling van El viento de la luna van Antonio Muñoz Molina hebben 8 Muñoz Molina-vertalers uit binnen- en buitenland elkaar recentelijk tijdens een tweedaagse expertmeeting in Amsterdam ontmoet. Adri Boon was erbij als vertaler van het boek in het Nederlands. Een unieke ervaring, vertelt Boon in dit filmpje: "Het is bijzonder de mensen te ontmoeten die de tekst op dezelfde manier als jij hebben doorgeploegd" (03-10-2012).
In de Linguaan van september een interview met Martinus Nijhoff Prijswinnaar Frans Denissen. Hij wordt geinterviewd door Hilda Schraa, cursist van Frans bij één van de ELV-cursussen Literair Vertalen. Frans Denissen bereikt dit jaar de in Nederland pensioengerechtigde leeftijd, maar laat weten nog niet klaar te zijn met teksten: "Ik wil vanaf nu vooral schrijven, maar wat vertalen betreft, denk ik: never say never." Meer informatie over het tijdschrift Linguaan is hier te vinden. (26-09-2012)
Literair vertaalster Boukje Verheij werkt op het moment aan de Nederlandse vertaling van Virginia Woolf's 'Mrs Dalloway'. Daarbij wordt ze ondersteund door een gezamenlijk coachingstraject van het Nederlands Letterenfonds en het ELV. In de Trouw van zaterdag 15 september vertelt ze over de vertaling van What a lark!': "'Lark' - een heerlijk woord! En ik kan er niets voor vinden in het Nederlands. Ik blijf erover nadenken, als ik onder de douche sta, op de fiets zit, met mijn man aan de afwas over dit vertaalprobleem spreek. Totdat ik het ineens weet." (19-09-2012)
Eerder deze middag nam het ELV zijn vierde weblecture op. Dit maal werd deze verzorgd door Pieter Boulogne, vertaler uit het Russisch in het Nederlands. Boulogne gaf een literatuurhistorische lezing over vroege, 'valse' vertalingen van Dostojevski. Deze vertalingen hebben geenszins een kwalijke uitwerking gekend en er zelfs voor gezorgd dat Dostojevski's werken populariteit vergaard hebben onder het grote publiek. (29-08-2012)
Op de wanden van het studentenrestaurant in Lessius, de lunchlocatie van de ELV Zomercursus 2012, zijn vele teksten in evenzovele talen te bewonderen. Volgens spreker Russisch Arthur Langeveld staat hier 'Met een hongerige maag is het slecht studeren'. (22-08-2012)
Er wordt hard gewerkt aan de voorbereidingen voor de jaarlijkse tweeweekse ELV Zomercursus. Dit jaar is deze bestemd voor vertalers uit het Nederlands, in het Duits en het Russisch. 6 cursisten Duits en 5 cursisten Russisch zijn druk bezig met het vertalen van literaire fragmenten; 5 moderatoren en 3 co-moderatoren bereiden zich voor op het begeleiden van vertaalateliers en 7 sprekers werken aan het college dat ze de cursisten gaan geven. Nog twee weken voordat de cursus in Antwerpen van start gaat! (08-08-2012)
Tijdens de ELV Studiemiddag op 14 juni jl. sprak literair vertaler Tjadine Stheeman over hedendaags netwerken. Drie van haar tips luidden: 1. Maak jezelf zichtbaar via sociale media. Wees niet te bescheiden, maar zie jezelf als merk, een merk dat onder de aandacht gebracht moet worden; 2. Word lid van een vereniging, ga naar vergaderingen, lezingen, recepties en spreek met andere vertalers; 3. Schroom niet om samen te werken met andere vertalers. Het is uiterst leerzaam en samenwerking vergroot de kans op opdrachten. (01-08-2012)
Lidewijde Paris, uitgeefdirecteur van Uitgeverij Nieuw Amsterdam, tijdens de ELV Studiemiddag op 14 juni in Antwerpen: "Onderhoud een netwerk, verbind je en wees bereid tot samenwerking. Ga naar Manuscripta, benader mensen maar maak ze niet gek, wees op vers voor de pers. Leer ontdekken waar uitgeverijen voor kiezen en waarom. Ga naar het buitenland (Frankfurt) en leer daar mensen kennen en hoe dingen werken. Twitter en wees aanwezig op LinkedIn en verbind je aan redacteuren. Sluit je aan bij een vertaalnetwerk, word lid van een belangenvereniging." (11-07-2012)
Op woensdag 13 juni gaf Australisch schrijver en vertaler David Colmer een weblecture in een studio in de binnenstad van Utrecht. In een half uur vertelde hij over zijn (persoonlijke) ervaringen met het vertalen van gedichten van Annie M.G. Schmidt zoals die verschenen in Een vijver vol inkt en Colmers vertaling A Pond Full of Ink. Aan de hand van de gedichten The Fairy Failure (De mislukte fee), The Whim-Wham Giant (De wim-wam reus) en Macbeth the Cat (Pepijn de kat) illustreerde hij zijn vertaalmethode die in de basis technisch is, maar altijd recht doet aan de geest van het gehele oeuvre van de auteur. (13-06-2012)
Wij feliciteren Molly van Gelder van harte met de VvL-penning 2012! De Vereniging van Letterkundigen kende haar deze pen-ning toe als blijk van waardering voor haar vrijwel belangenloze inzet ten bate van professionele vaardigheden van beginnend literair vertalers en de groei en bloei van de VertalersVakschool in het algemeen. (18-07-12)
Op vrijdag 11 mei evalueerde het ELV tijdens een Slotdag Digitale Ateliers de ervaringen van cursisten die ze opgedaan hadden tijdens een zes maand durende pilotcursus literair vertalen. 25 deelnemers verdeeld over de taalgroepen Afrikaans, Engels, Duits, Frans en Spaans legden zich onder leiding van een ervaren moderator toe op de vertaling van één of meerdere literaire teksten. Hun vertalingen plaatsten zij in een speciaal daartoe ingerichte elektronische leeromgeving in Google Sites, waarna zij deze middels overleg via e-mail, chat en/of Skype omvormden tot een gezamenlijk resultaat. De cursisten vonden de digitale pilot een geslaagd educatief project; feedback gebruikt het ELV om een omgeving te ontwikkelen die nog beter aansluit bij de behoeften van zijn cursisten. (16-05-2012)
Op woensdag 9 mei gaf docent Nederlands en literair vertaler Liesbeth van Nes een weblecture voor een klein publiek in een studio in de binnenstad van Utrecht. In drie kwartier gaf ze een opgenomen overzicht van de schrijfstijlen van zes Nederlandstalige auteurs, waarbij ze zich toespitste op de relatie tot vertalen. Van Nes behandelde uiitdrukkingen als 'een pajong van diamanten', overdreven zinsdelen als 'getepelde vuurharige engelgelijke tafelgenote' en plotse veranderingen in stijl zoals die tussen de twee zinnen van het volgende fragment: 'Waar komt het verlangen vandaan om tijdens het draaien van de spoelen stukken uit die tape magnetisch op te zuigen en ze, getransformeerd in mijn ziel, op vellen wit papier over te brengen? Het maakt allemaal geen moer uit, ik ben op weg naar het einde en alle bibliotheken puilen uit van boeken.' (09-05-2012)
