Als je een vertaalopdracht van een uitgever accepteert, dan ontstaat er tussen jou en de uitgever een rechtsverhouding. Die verhouding wordt formeel vastgelegd in een vertaalcontract tussen jou en de uitgeverij.

Hoe dat contract er precies uitziet verschilt per uitgeverij, maar over het algemeen zal het dezelfde elementen bevatten als die van het LUG/VvL-Modelcontract voor de uitgave van een vertaling van een literair werk, afgesloten door de Vereniging van Letterkundigen (VvL) namens de vertalers en de Literaire Uitgeversgroep (LUG) namens de uitgevers.

Gebruik het Modelcontract als een checklist aan de hand waarvan je kunt controleren of jouw vertaalcontract alle belangrijke aspecten van een vertaalcontract omvat:

  • De omschrijving van de prestatie die je gaat leveren, uiteenvallend in onder andere: de te gebruiken brontekst, de omvang van die brontekst, de titel van de vertaling, hoe en wanneer je de kopij aanlevert, eventuele sancties als je daarmee te laat bent, de consequenties als de uitgever vindt dat je vertaling niet deugt, het nakijken van drukproeven en eventuele onkosten die de uitgever op jou kan verhalen wanneer er nog veel redactiewerk aan het vertaalde manuscript moet gebeuren;
  • De aard van de licentie die je aan de uitgever verleent, dat wil zeggen: de toestemming die je de uitgever geeft om je vertaling uit te geven en te exploiteren. In de regel machtig je de uitgever in een vertaalcontract ook om nevenrechten uit te oefenen: je vertaling op te nemen in een bloemlezing, het voor te publiceren in een krant of tijdschrift, je vertaling te gebruiken voor radio, tv, film of toneel of digitaal te verspreiden;
  • De manier waarop de uitgever je vertaling gaat exploiteren, met details over de verkoopprijs en de oplage van het boek, de omslag van het boek, de vermelding van je naam in het boek, de manier waarop de uitgeverij het boek in handel brengt en de vergoeding voor de nevenrechten en herdrukken;
     
  • De tegenprestatie van de uitgever voor jouw prestatie, ofwel: je honorarium. Dat is doorgaans opgebouwd uit een vast bedrag gebaseerd op een woordtarief en een royaltypercentage op de verkoopprijs per verkocht exemplaar vanaf 2.500 verkochte exemplaren. Ook moet beschreven staan hoe en wanneer de uitgever je honoraria uitbetaalt, of je onvoorzien extra werk vergoed krijgt en wat er gebeurt met onverkoopbare restanten van een oplage van je vertaling.


De situatie in Vlaanderen

Vertalers en uitgevers in Vlaanderen hebben geen eigen modelcontract (voor vertalingen in het Nederlands) naar Belgisch recht. Vlaamse uitgeverijen zijn vaak wel bereid om zich bij het afsluiten van vertaalcontracten te richten naar het Nederlandse modelcontract. Hierbij speelt de druk van de subsidiegever een rol. De regelingen voor vertaalsubsidies in Nederland en Vlaanderen zijn in hoge mate met elkaar geharmoniseerd. De subsidieorganisatie in Vlaanderen, het Vlaams Fonds voor de Letteren, zal er bij de subsidietoekenning dan ook in de praktijk op toezien dat een contract naar Nederlands model is afgesloten.

Meer vragen over contracten, financiën en vertaalrechten