Vertaalateliers

Met ingang van januari 2009 ontwikkelt het Expertisecentrum Literair Vertalen een flexibel aanbod aan ateliers literair vertalen die onafhankelijk van de talencombinatie overal ter wereld ingericht kunnen worden en die zoveel mogelijk aansluiten bij literaire evenementen ter plekke. U kunt hierbij denken aan boekenbeurzen, het bezoek van een schrijver, het verschijnen van een vertaling van een Nederlandstalig werk enz.
Deze Vertaalateliers op Locatie (VoL) zullen zo opgezet worden dat aankomend vertaaltalent extra gemotiveerd wordt om voor een loopbaan van professioneel literair vertaler te kiezen. De ateliers moeten daarom van een dergelijk niveau zijn dat ze gevorderde of recent afgestudeerde getalenteerde studenten aanspreken en verder motiveren.
Universiteiten waar Nederlands wordt gedoceerd kunnen bij het ELV een subsidie aanvragen om een VoL te organiseren. De organisatie van de ateliers op locatie is in handen van de aanvragende universiteit(en), in samenspraak met het ELV. Het ELV stelt zijn expertise op het gebied van de organisatie van vertaalateliers ter beschikking en adviseert over aan te spreken moderatoren. De concrete organisatie gebeurt verder ter plekke aan de hand van een stappenplan of draaiboek.

Mogelijke formats

Het gaat om een flexibel aanbod dat verschillende vormen kan aannemen - van een reeks vertaalateliers aan een universiteit, een echt reizend programma op verschillende locaties in het taalgebied tot een meer complex aanbod op één centrale plek in het taalgebied. Het aanbod mag echter nooit de vorm van een structureel onderdeel van een curriculum krijgen waarop men voor langere tijd beroep wenst te doen.
Een ander aandachtspunt is de inzet op het juiste niveau (bij voorkeur in het laatste jaar van een opleiding, eventueel met uitnodiging van recent afgestudeerden met een interesse voor literair vertalen).

Een aanvragende universiteit kan kiezen voor één van de volgende formats.

1. Eén organisator, op één plek

• Binnen een opleidingsonderdeel literair vertalen een aantal ateliers opzetten met een andere moderator dan de gewone docent van het onderdeel en zo dat de ateliers als een welonderscheiden extra-onderdeel herkenbaar zijn.
• De moderator is bij voorkeur een ervaren (literair) vertaler.
• Naast vertaalateliers kunnen binnen het pakket ook een beperkt aantal colleges vertaalkritiek, tekstanalyse, receptie van de Nederlandse literatuur in het taalgebied, voorstelling subsidieregelingen of vergelijkbare onderdelen aan bod komen.
• Duur: max. één week.
• Het tijdstip sluit bij voorkeur aan bij een literair evenement ter plekke: het bezoek van een schrijver, een ronde verjaardag van een opleiding o.i.d. Ook de didactische efficiëntie van het VoL binnen het opleidingsonderdeel kan bepalend zijn voor het moment waarop de VoL dient plaats te vinden.

2. Meerdere partijen, op verschillende plekken

• Er wordt een programma opgezet bij voorkeur rond een bepaald werk, onder leiding van een ervaren vertaler en in aanwezigheid van de auteur. Dat programma wordt op verschillende plekken in het taalgebied herhaald.
• Naast een aantal vertaalateliers kunnen andere onderdelen (vertaalkritiek, receptie, tekstanalyse enz.) aangeboden worden.
• Zo kan er een programma van bijv. drie dagen opgesteld worden met per dag telkens een algemeen onderdeel en een vertaalatelier, eventueel met een publieksmoment (auteurslezing, presentatie boek in samenwerking met een uitgeverij of boekhandel, beurs). Dat programma kan, met enige variatie, op twee of drie andere plaatsen herhaald worden.

3. Meerdere partijen, op één plek in het taalgebied

• Op een door de verschillende partijen uitgekozen plaats kan een programma rond een auteur of een werk opgezet worden.
• Dit biedt het voordeel dat de verschillende deelnemende opleidingen hun beste en meest geïnteresseerde studenten en daarenboven hun meest getalenteerde afgestudeerden van (bijv.) de laatste twee jaar kunnen afvaardigen resp. uitnodigen.
• De ateliers worden geleid door een ervaren vertaler.
• Andere onderdelen in overleg mogelijk.
• Duur: drie dagen (weekend) tot één week

4. Vertaalprogramma rond een writer-in-residence

• Het verblijf van een schrijver wordt aangegrepen om een vertaalprogramma rond zijn werk op te zetten.
• Vertaalateliers onder leiding van een ervaren vertaler
• Andere onderdelen mogelijk en wenselijk
• Publieksmoment, bij voorkeur in samenwerking met de uitgever van het werk in het betreffende land
• Duur: tot één week.

5. Een vergelijkbaar eigen programma

• Bijvoorbeeld samengesteld uit componenten uit de eerste vier formats of met een eigen specifieke invulling

Aanvraag / toekenning / criteria voor toekenning

De aanvraag voor een vertaalatelier op locatie gebeurt bij het ELV, door middel van een formulier dat van de website gedownload kan worden. Het ELV legt de binnengekomen aanvragen voor aan een adviescommissie bestaande uit afgevaardigden van het ELV, de Nederlandse en Vlaamse literaire Fondsen en de Nederlandse Taalunie.

Criteria voor toekenning zijn:

• de inhoudelijke invulling van de aanvraag;
• rendement van de investering
• de behoeften aan literair vertalers in het taalgebied resp. bestaande interesse in vertalen uit het Nederlands.
• de effectieve ondersteuning van het curriculaire aanbod
• de bestaande literaire infrastructuur ter plekke (aanwezigheid uitgevers, andere initiatieven)

Financiën

Universiteiten kunnen een aanvraag doen voor een bedrag tussen de 1.000 en 5.000 euro.

Het ELV financiert per VoL:

• kosten moderator (honorarium, reis en verblijf)
• deel van de kosten voor de auteur (tenzij diens verblijf al anders gefinancierd wordt, bijvoorbeeld door de literaire fondsen)
• reiskosten moderator en auteur bij meerdere locaties
• verblijfkosten bij centrale locatie in het taalgebied (huur locatie, catering, verblijf)
• deel van de logistieke kosten (de aanvragende universiteiten wordt gevraagd voor locatie en praktische ondersteuning te zorgen. Het ELV draagt enkel eventuele extra-kosten).

Bij toekenning van de aanvraag is het mogelijk om vooraf een voorschot van 75% in rekening te brengen bij het ELV.

Bij de afrekening wordt verzocht zoveel mogelijk de originele betaalbewijzen, facturen, treinkaartjes etc. bij te voegen.

Na afloop van een Vertaalatelier op Locatie schrijft de organiserende universiteit een uitgebreid verslag met daarin extra aandacht voor de effectiviteit van het atelier m.b.t. vertalers die zich verder willen professionaliseren.

Wanneer aanvragen?

Er is één advies- en besluitronde per jaar. Bij wijze van uitzondering kan voor Vertaalateliers op Locatie in 2012 nog worden aangevraagd tot uiterlijk vrijdag 16 maart 2012. De uiterste inzenddatum voor ateliers in 2013 is vrijdag 14 september 2012. U hoort ongeveer drie weken later of uw aanvraag is gehonoreerd. Een aanvraag moet altijd voor aanvang van het evenement worden ingediend.

Het aanvraagformulier voor vertaalateliers op locatie vindt u hier.

Overige informatie

Wie nog vragen heeft kan contact opnemen met het ELV.